kontakt w sprawie programu
futurum@poczta.onet.pl
12 kwietnia 2026
Zagadka na kwiecień. Ostatnia w tym roku. Przepraszamy za opóźnienie.
Co – w okresie intensywnej działalności politycznej w latach I wojny światowej – było swoistym hobby Róży Luksemburg. Co tworzyła? W odpowiedzi powołaj się na źródło.
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę marcową to:
Jean-Bernard Raimond
Taką informację przekazała Ambasada Francji w RP, co powinno być rozstrzygającym źródłem
3 punkty dla osoby, która zbadała problem gruntownie. Osoba ta to:
Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia
Po pięciu zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 18 pkt
2 miejsce – XLI LO – 9 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
8 marca 2026
Zagadka na marzec. Przedostatnia w tym roku.
W numerze 1/2023 czasopisma „Mówią Wieki” znajdź informację, kto był ambasadorem Francji w PRL w sierpniu 1982 roku. Następnie sprawdź tę samą informację za pomocą sztucznej inteligencji. Pojawi się problem. Postaraj się go rozwiązać.
8 marca 2026
To była najtrudniejsza zagadka w tym roku
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę lutową to:
1. 1894
2. Warszawa
3. Praca magisterska IH UW Piotr Hummel,
Wspólnota lokalna, czy przypadkowa zbiorowość? O relacjach sąsiedzkich w Warszawie w latach 1864-1905.
link: hummel
5 punktów otrzymują osoby, które prawidłowo wydedukowały czas i miejsce powstania źródła.
Są to: Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia oraz Nikola Górkiewicz i Zuzanna Maliszewska z XLI LO im. Joachima Lelewela.
Po czterech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 15 pkt
2 miejsce – XLI LO – 9 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
8 lutego 2026
Zagadka na luty
Zagadka na luty za 6 pkt
Za 2 pkt – określ czas powstania źródła na podstawie 5 argumentów z tekstu
Za 2 pkt – określ miejsce gdzie znajdowała się kamienica za pomocą 3 argumentów
Za 2 pkt – podaj źródło cytowania dokumentu
Żródło:
Spis lokatorów kamienicy ………………….
W suterenie:
Nr 1: robotnik z żoną, bratem praktykantem u elektryka oraz kucharką. Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 2: trzy rodziny: robotnik drogowy z żoną dwoma synami i dwoma córkami; wyrobnik z żona i synem; szewc z żoną, synem, córką i krewnym i uczniem. Dodatkowo „kąt” wynajmują: wyrobnica z matką szwaczką, listonosz na kolei (Rosjanin) i Żydówka. Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 3: lokal niezamieszkały.
Nr 4: żołnierz oraz listonosz na kolei – sublokator (obaj Rosjanie). Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 5. Lokal 2-izbowy z oknami na podwórze. W jednym pokoju szewc z żoną i synem; w drugim pokoju piekarz z żoną, kolejny piekarz z żoną, dwoma synami i krewną. Oprócz nich sublokatorami są dwaj pracownicy piekarni.
Nr 6. Wyrobnica z krewnym (uczniem). Lokal z oknami na podwórze.
Na Parterze:
Nr 1: samotna kobieta ze służącymi. Lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: lekarz wojskowy Niekrasow z żoną, trzema córkami i służącą. Sublokatorzy: rodzina z dwójką dzieci. Lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: stróż z córką i dwoma wnukami. Mały pokoik z wejściem z przejazdu bramnego.
Nr 4: urzędnik lekarski z matką i służącą; sublokatorzy: aptekarz z żoną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 5: urzędnik prywatny. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Na I piętrze:
Nr 1: Gieorgij Wolf docent UW z żoną, wraz z niemowlęciem, mamką i dwiema służącymi. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: generał-major Władimir Szestakow z żoną, dwiema córkami oraz trójką służących. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze – najlepszy w kamienicy. 175
Nr 3: urzędnik kolejowy Borucki z sublokatorką (nauczycielką). Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 4: fabrykant naczyń Kuchta z żoną, synem dwoma córkami i służącą. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Na II piętrze:
Nr 1: przewodniczący Sądu Okręgowego z żoną, dwoma synami i służącą. Część mieszkania podnajmuje żonaty urzędnik, z córką guwernantką i służącą. Oprócz nich jeden pokój wynajmuje uczeń. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: generał-major Nikołaj Lichtański z żoną, dwoma ordynansami i dwoma służącymi. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: lokal w oficynie z oknami na podwórko – chwilowo pusty.
Nr 4: Józefa Pongowska z młodą krewną i służącymi. Lokal w oficynie z oknami na podwórko.
Na III piętrze:
Nr 1: inżynier Stanisław Wolf z żoną i dwiema służącymi. Oddzielne pokoje wynajmują kelner i guwernantka. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: urzędnik kolejowy Władimir Dmitrewski z żoną i służącą. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: właściciel kramu z żoną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 4: urzędnik kolejowy z krewną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
8 lutego 2026
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę listopadową to 1,2 mln.
Hans Noman, Szwedzi w Ameryce w XIX i XX wieku, Mówią Wieki, 3, 1995
Są też inne zbliżone szacunki:
„Kształtowanie tożsamości etnicznej dzieci imigrantów szwedzkich w USA według Augustana Books Concern (1889 -1962)” Agnieszki Stasiewicz -Bieńkowskiej na stronie 43 jest napisane, że liczba imigrantów w USA w 1910 roku wynosiła ponad 1,4 mln, z czego ponad połowa to osoby urodzone w USA
Drugie źródło to artykuł „Szwedzka reemigracja ze Stanów Zjednoczonych Ameryki przełomu wieków XIX/XX w -zarys ogólnych tendencji” Moniki Banaś
https://wuj.pl/ksiazka/ksztaltowanie-tozsamosci-etnicznej-dzieci-imigrantow-szwedzkich-w-usa
Łączna liczb osób urodzonych w Szwecji i ich dzieci będących w USA w 1910 roku to około miliona trzystu sześćdziesięciu pięciu tysięcy
źródło: https://www.swensoncenter.org/swedishimmigrationhistory
2 pkt otrzymuje Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, 1 punkt Szymon Sobotka z XLI LO im. Joachima Lelewela.
Po trzech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 10 pkt
2 miejsce – XLI LO – 4 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
11 stycznia 2026
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę listopadową to 375-475 km, w zależności od lokalizacji i środka transportu. Najbliższy stały obóz legionowy od Krakowa znajdował się Aquincum na terenie dzisiejszego Budapesztu. To bliżej niż Carnutum-Vindobona, koło dzisiejszego Wiednia, w odległości ok 415-460 km od Krakowa. W Aquincum stacjonował legion II Adiutrix, a w Carnutum legion X Gemina.
Wiadomości na ten temat są w licznych źródłach, m. in. w Encyklopedii Kultury Antycznej PWN
2 pkt otrzymuje Maria Kropywnicka ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, 1 punkt Zuzanna Maliszewska z XLI LO im. Joachoma Lelewela.
Po trzech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 8 pkt
2 miejsce – XLI LO – 3 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
9 stycznia 2026
Zagadka na styczeń:
Ile osób urodzonych w Szwecji oraz ich dzieci (pierwsze i drugie pokolenie) przebywało w USA w 1910 roku?
Wyniki grudniowej zagadki i aktualną punktację podamy w weekend
8 grudnia 2025
Zagadka na grudzień:
Historia starożytna: w jakiej odległości (w km) od centrum dzisiejszego Krakowa znajdował się w starożytności stały obóz (razem z miastem warownym) rzymskiego legionu Gemina.
Zagadka z poprzedniego miesiąca:
Prawidłowa odpowiedź:
Katarzyna I obniżyła pogłówne z 74 do 70 kopiejek. Można tę informację znaleźć w:
Tomasz Bohun, Marta Helena Skowrońska, czyli Katarzyna I…, Mówią Wieki 7/2025, s. 43 i w innych opracowaniach
3 pkt za doskonałą odpowiedź dla Anety Woźniak z CXIX LO, 2 pkt Zuzanny Maliszewskiej z XLI LO za dobrą kwerendę źródłową.
Po II kolejkach zagadek:
1 miejsce – CXIX LO – 6 pkt
2 miejsce – XLI LO – 2 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
11 listopada 2025
Zapraszamy wszystkich nauczycieli zaangażowanych w projekt, a także Dyrektorów Szkół na uroczyste posiedzenie Zarządu Towarzystwa Miłośników Historii, na którym podpiszemy umowę o współpracy. Spotkanie odbędzie się 9 grudnia 2025, we wtorek, w siedzibie Polskiego Towarzystwa Historycznego w Warszawie, Rynek Starego Miasta 29/31, II piętro, sala Kościuszki o godz. 17.30 i trwać będzie ok. 30 minut.
10 listopada 2025
Dzień dobry. Prosimy wszystkich o przeczytanie trzech informacji sygnowanych datą 10 listopada
Zagadka historyczna na listopad:
W jakiej wysokości (suma w kopiejkach) pobierano pogłówne w Rosji w czasach Katarzyny I (pierwszej) i czy wysokość tego podatku zmieniła się za panowania tej carycy? Następna zagadka 8 grudnia
1o listopada 2025
Rozwiązanie zagadki październikowej
Była to Margaret Fuller-Ossoli, ekscentryczna, zamożna Amerykanka, która przyjechała ze znajomymi do Włoch, między innymi po to, żeby poznać Garibaldiego. Wiadomość o tym znajduje się w książce Tomasza Witucha, Garibaldi, Wrocław 1983, s. 135-136
3 pkt otrzymuje Martyna Czajka z klasy 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, która przysłała prawidłową odpowiedź wraz ze skanem opracowania już w 2 dni po opublikowaniu zagadki
1 pkt otrzymuje Helena Modzelewska z klasy 2e XL LO im. Żeromskiego za próbę odpowiedzi bez materiału źródłowego
1 pkt otrzymuje 99 LO STO za prawidłową odpowiedź z podaniem źródła ale bez podania imienia i nazwiska ucznia
Zachęcamy wszystkie szkoły do rozwiązywania zagadek i zdobywania kolejnych punktów
10 listopada 2025
Dwie szkoły – Żeromski i 99 LO STO umówiły się do archiwum AGAD. Pozostałe szkoły jeszcze nie. Mamy terminy do archiwum na 18 listopada i 9 grudnia, na godz. 12.00. Prosimy o kontakt w tej sprawie.
Mamy 3 terminy zwiedzania Wydziału Historycznego UW – 27 listopada, 4 grudnia i 11 grudnia. Wszystkie na godz 12.00 lub 13.00. Prosimy o zgłoszenia szkół.
13 października 2025
Drogie Koleżanki i Koledzy Nauczyciele !
Ruszamy. 17 października odbędzie się posiedzenia Zarządu TMH, po którym – mam nadzieję – będę mógł umówić Państwa Dyrektorów na krótkie spotkanie w celu podpisania umowy między TMH a Waszym Liceum.
Tymczasem mobilizujcie Ciekawych do kolejnych działań
– jest już pierwsza zagadka
– są propozycje terminów wizyt w AGADzie – są to kolejne wtoreki, o 12.00, rozpoczynając od 11 listopada, studenci-koordynatorzy będą do Was pisać w tej sprawie
– przygotowujcie projekt na maj – „Historia nauczycielką życia?”
– przygotowujcie historyczną debatę oksfordzką
– zachęcajcie CIEKAWYCH do uczestnictwa w Olimpiadzie Historycznej
Niebawem kolejne wiadomości.
13 października 2025
Zagadka historyczna październik
Zasady:
1.Zagadki ogłaszane są co cztery tygodnie w poniedziałki, zaczynając od 13 października
- Odpowiedź należy przysyłać mailem na adres:
- Odpowiedź powinna zawierać odniesienie do konkretnego źródła pisanego (książki, artykułu, wydawnictwa źródłowego) należy dołączyć zdjęcie strony tytułowej oraz konkretnej strony z rozwiązaniem zagadki
- Autorka/autor odpowiedzi powinien być uczennicą/uczniem Szkoły biorącej udział w programie. Proszę podać imię i nazwisko oraz szkołę.
- Na odpowiedzi czekamy 4 tygodnie i po ich upływie publikujemy kolejną zagadkę oraz odpowiedź.
- Jeśli nie otrzymamy poprawnej odpowiedzi po 2 tygodniach, publikujemy podpowiedź.
- Kto pierwszy ten lepszy, ale czekamy spokojnie na wszystkich i za każdą dobrą odpowiedź będą punkty.
- Przed publikacją zagadki sprawdzamy czy jest na nią odpowiedź za pomocą sztucznej inteligencji – oczywiście staramy się, żeby tak nie było. Czasami sztuczna inteligencja daje odpowiedź prawdopodobna. Należy dopytać o źródło.
ZAGADKA 13 PAŹDZIERNIKA
Kto ugościł obiadem Giuseppe Garibaldiego i jego legionistów w drodze do Rzymu w 1849 roku?
TMH zaprasza na nowy program dla zainteresowanej historią młodzieży szkół średnich CIEKAWI HISTORII.
Regulamin programu znajdziecie (po zalogowaniu się do google) tu:
https://drive.google.com/drive/folders/1Rfe8rA5hj6ufDj08OQQTHpHEtbvtEhN5?usp=sharing
Plakaty znajdziesz (po zalogowaniu się do google) tu:
https://drive.google.com/drive/folders/1UdyFalTxEje-zMlsnZRrPvJdlVzlbyek?usp=sharing
Zainteresowanych proszę o kontakt:
dr Tytus Izdebski
futurum@poczta.onet.pl