kontakt w sprawie programu
futurum@poczta.onet.pl
Dziękujemy za udział w zagadkach historycznych. Prawidłowa odpowiedź na ostatnią zagadkę to oczywiście stwierdzenie, że Róża Luksemburg prowadziła zielniki. Gratulacje dla Martyny Czajki i Antoniego Koszewskiego z LXIX LO im. Jacka Kuronia oraz Nikoli Górkiewicz z XLI LO im. J, Lelewela.
Ligę zagadek historycznych zdecydowanie wygrywa LXIX LO. Na II miejscu XLI LO im. Lelewela. Zapraszamy Panią Martynę Czajkę oraz Nikolę Górkiewicz 25 maja 2026 na podsumowanie projektu. czekają na Was nagrody !
12 kwietnia 2026
Zagadka na kwiecień. Ostatnia w tym roku. Przepraszamy za opóźnienie.
Co – w okresie intensywnej działalności politycznej w latach I wojny światowej – było swoistym hobby Róży Luksemburg. Co tworzyła? W odpowiedzi powołaj się na źródło.
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę marcową to:
Jean-Bernard Raimond
Taką informację przekazała Ambasada Francji w RP, co powinno być rozstrzygającym źródłem
3 punkty dla osoby, która zbadała problem gruntownie. Osoba ta to:
Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia
Po pięciu zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 18 pkt
2 miejsce – XLI LO – 9 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
8 marca 2026
Zagadka na marzec. Przedostatnia w tym roku.
W numerze 1/2023 czasopisma „Mówią Wieki” znajdź informację, kto był ambasadorem Francji w PRL w sierpniu 1982 roku. Następnie sprawdź tę samą informację za pomocą sztucznej inteligencji. Pojawi się problem. Postaraj się go rozwiązać.
8 marca 2026
To była najtrudniejsza zagadka w tym roku
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę lutową to:
1. 1894
2. Warszawa
3. Praca magisterska IH UW Piotr Hummel,
Wspólnota lokalna, czy przypadkowa zbiorowość? O relacjach sąsiedzkich w Warszawie w latach 1864-1905.
link: hummel
5 punktów otrzymują osoby, które prawidłowo wydedukowały czas i miejsce powstania źródła.
Są to: Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia oraz Nikola Górkiewicz i Zuzanna Maliszewska z XLI LO im. Joachima Lelewela.
Po czterech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 15 pkt
2 miejsce – XLI LO – 9 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
8 lutego 2026
Zagadka na luty
Zagadka na luty za 6 pkt
Za 2 pkt – określ czas powstania źródła na podstawie 5 argumentów z tekstu
Za 2 pkt – określ miejsce gdzie znajdowała się kamienica za pomocą 3 argumentów
Za 2 pkt – podaj źródło cytowania dokumentu
Żródło:
Spis lokatorów kamienicy ………………….
W suterenie:
Nr 1: robotnik z żoną, bratem praktykantem u elektryka oraz kucharką. Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 2: trzy rodziny: robotnik drogowy z żoną dwoma synami i dwoma córkami; wyrobnik z żona i synem; szewc z żoną, synem, córką i krewnym i uczniem. Dodatkowo „kąt” wynajmują: wyrobnica z matką szwaczką, listonosz na kolei (Rosjanin) i Żydówka. Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 3: lokal niezamieszkały.
Nr 4: żołnierz oraz listonosz na kolei – sublokator (obaj Rosjanie). Lokal jednoizbowy z oknami na chodnik uliczny.
Nr 5. Lokal 2-izbowy z oknami na podwórze. W jednym pokoju szewc z żoną i synem; w drugim pokoju piekarz z żoną, kolejny piekarz z żoną, dwoma synami i krewną. Oprócz nich sublokatorami są dwaj pracownicy piekarni.
Nr 6. Wyrobnica z krewnym (uczniem). Lokal z oknami na podwórze.
Na Parterze:
Nr 1: samotna kobieta ze służącymi. Lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: lekarz wojskowy Niekrasow z żoną, trzema córkami i służącą. Sublokatorzy: rodzina z dwójką dzieci. Lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: stróż z córką i dwoma wnukami. Mały pokoik z wejściem z przejazdu bramnego.
Nr 4: urzędnik lekarski z matką i służącą; sublokatorzy: aptekarz z żoną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 5: urzędnik prywatny. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Na I piętrze:
Nr 1: Gieorgij Wolf docent UW z żoną, wraz z niemowlęciem, mamką i dwiema służącymi. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: generał-major Władimir Szestakow z żoną, dwiema córkami oraz trójką służących. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze – najlepszy w kamienicy. 175
Nr 3: urzędnik kolejowy Borucki z sublokatorką (nauczycielką). Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 4: fabrykant naczyń Kuchta z żoną, synem dwoma córkami i służącą. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Na II piętrze:
Nr 1: przewodniczący Sądu Okręgowego z żoną, dwoma synami i służącą. Część mieszkania podnajmuje żonaty urzędnik, z córką guwernantką i służącą. Oprócz nich jeden pokój wynajmuje uczeń. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: generał-major Nikołaj Lichtański z żoną, dwoma ordynansami i dwoma służącymi. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: lokal w oficynie z oknami na podwórko – chwilowo pusty.
Nr 4: Józefa Pongowska z młodą krewną i służącymi. Lokal w oficynie z oknami na podwórko.
Na III piętrze:
Nr 1: inżynier Stanisław Wolf z żoną i dwiema służącymi. Oddzielne pokoje wynajmują kelner i guwernantka. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 2: urzędnik kolejowy Władimir Dmitrewski z żoną i służącą. Obszerny lokal frontowy z oknami na ulicę i podwórze.
Nr 3: właściciel kramu z żoną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
Nr 4: urzędnik kolejowy z krewną. Lokal w oficynie z oknami na podwórze.
8 lutego 2026
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę listopadową to 1,2 mln.
Hans Noman, Szwedzi w Ameryce w XIX i XX wieku, Mówią Wieki, 3, 1995
Są też inne zbliżone szacunki:
„Kształtowanie tożsamości etnicznej dzieci imigrantów szwedzkich w USA według Augustana Books Concern (1889 -1962)” Agnieszki Stasiewicz -Bieńkowskiej na stronie 43 jest napisane, że liczba imigrantów w USA w 1910 roku wynosiła ponad 1,4 mln, z czego ponad połowa to osoby urodzone w USA
Drugie źródło to artykuł „Szwedzka reemigracja ze Stanów Zjednoczonych Ameryki przełomu wieków XIX/XX w -zarys ogólnych tendencji” Moniki Banaś
https://wuj.pl/ksiazka/ksztaltowanie-tozsamosci-etnicznej-dzieci-imigrantow-szwedzkich-w-usa
Łączna liczb osób urodzonych w Szwecji i ich dzieci będących w USA w 1910 roku to około miliona trzystu sześćdziesięciu pięciu tysięcy
źródło: https://www.swensoncenter.org/swedishimmigrationhistory
2 pkt otrzymuje Martyna Czajka z 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, 1 punkt Szymon Sobotka z XLI LO im. Joachima Lelewela.
Po trzech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 10 pkt
2 miejsce – XLI LO – 4 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
11 stycznia 2026
Prawidłowa odpowiedź na zagadkę listopadową to 375-475 km, w zależności od lokalizacji i środka transportu. Najbliższy stały obóz legionowy od Krakowa znajdował się Aquincum na terenie dzisiejszego Budapesztu. To bliżej niż Carnutum-Vindobona, koło dzisiejszego Wiednia, w odległości ok 415-460 km od Krakowa. W Aquincum stacjonował legion II Adiutrix, a w Carnutum legion X Gemina.
Wiadomości na ten temat są w licznych źródłach, m. in. w Encyklopedii Kultury Antycznej PWN
2 pkt otrzymuje Maria Kropywnicka ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, 1 punkt Zuzanna Maliszewska z XLI LO im. Joachoma Lelewela.
Po trzech zagadkach:
1 miejsce – CXIX LO – 8 pkt
2 miejsce – XLI LO – 3 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
9 stycznia 2026
Zagadka na styczeń:
Ile osób urodzonych w Szwecji oraz ich dzieci (pierwsze i drugie pokolenie) przebywało w USA w 1910 roku?
Wyniki grudniowej zagadki i aktualną punktację podamy w weekend
8 grudnia 2025
Zagadka na grudzień:
Historia starożytna: w jakiej odległości (w km) od centrum dzisiejszego Krakowa znajdował się w starożytności stały obóz (razem z miastem warownym) rzymskiego legionu Gemina.
Zagadka z poprzedniego miesiąca:
Prawidłowa odpowiedź:
Katarzyna I obniżyła pogłówne z 74 do 70 kopiejek. Można tę informację znaleźć w:
Tomasz Bohun, Marta Helena Skowrońska, czyli Katarzyna I…, Mówią Wieki 7/2025, s. 43 i w innych opracowaniach
3 pkt za doskonałą odpowiedź dla Anety Woźniak z CXIX LO, 2 pkt Zuzanny Maliszewskiej z XLI LO za dobrą kwerendę źródłową.
Po II kolejkach zagadek:
1 miejsce – CXIX LO – 6 pkt
2 miejsce – XLI LO – 2 pkt
3 miejsce ex aequo – 99 LO STO i XL LO – po 1 pkt
11 listopada 2025
Zapraszamy wszystkich nauczycieli zaangażowanych w projekt, a także Dyrektorów Szkół na uroczyste posiedzenie Zarządu Towarzystwa Miłośników Historii, na którym podpiszemy umowę o współpracy. Spotkanie odbędzie się 9 grudnia 2025, we wtorek, w siedzibie Polskiego Towarzystwa Historycznego w Warszawie, Rynek Starego Miasta 29/31, II piętro, sala Kościuszki o godz. 17.30 i trwać będzie ok. 30 minut.
10 listopada 2025
Dzień dobry. Prosimy wszystkich o przeczytanie trzech informacji sygnowanych datą 10 listopada
Zagadka historyczna na listopad:
W jakiej wysokości (suma w kopiejkach) pobierano pogłówne w Rosji w czasach Katarzyny I (pierwszej) i czy wysokość tego podatku zmieniła się za panowania tej carycy? Następna zagadka 8 grudnia
1o listopada 2025
Rozwiązanie zagadki październikowej
Była to Margaret Fuller-Ossoli, ekscentryczna, zamożna Amerykanka, która przyjechała ze znajomymi do Włoch, między innymi po to, żeby poznać Garibaldiego. Wiadomość o tym znajduje się w książce Tomasza Witucha, Garibaldi, Wrocław 1983, s. 135-136
3 pkt otrzymuje Martyna Czajka z klasy 3d ze CXIX LO im. Jacka Kuronia, która przysłała prawidłową odpowiedź wraz ze skanem opracowania już w 2 dni po opublikowaniu zagadki
1 pkt otrzymuje Helena Modzelewska z klasy 2e XL LO im. Żeromskiego za próbę odpowiedzi bez materiału źródłowego
1 pkt otrzymuje 99 LO STO za prawidłową odpowiedź z podaniem źródła ale bez podania imienia i nazwiska ucznia
Zachęcamy wszystkie szkoły do rozwiązywania zagadek i zdobywania kolejnych punktów
10 listopada 2025
Dwie szkoły – Żeromski i 99 LO STO umówiły się do archiwum AGAD. Pozostałe szkoły jeszcze nie. Mamy terminy do archiwum na 18 listopada i 9 grudnia, na godz. 12.00. Prosimy o kontakt w tej sprawie.
Mamy 3 terminy zwiedzania Wydziału Historycznego UW – 27 listopada, 4 grudnia i 11 grudnia. Wszystkie na godz 12.00 lub 13.00. Prosimy o zgłoszenia szkół.
13 października 2025
Drogie Koleżanki i Koledzy Nauczyciele !
Ruszamy. 17 października odbędzie się posiedzenia Zarządu TMH, po którym – mam nadzieję – będę mógł umówić Państwa Dyrektorów na krótkie spotkanie w celu podpisania umowy między TMH a Waszym Liceum.
Tymczasem mobilizujcie Ciekawych do kolejnych działań
– jest już pierwsza zagadka
– są propozycje terminów wizyt w AGADzie – są to kolejne wtoreki, o 12.00, rozpoczynając od 11 listopada, studenci-koordynatorzy będą do Was pisać w tej sprawie
– przygotowujcie projekt na maj – „Historia nauczycielką życia?”
– przygotowujcie historyczną debatę oksfordzką
– zachęcajcie CIEKAWYCH do uczestnictwa w Olimpiadzie Historycznej
Niebawem kolejne wiadomości.
13 października 2025
Zagadka historyczna październik
Zasady:
1.Zagadki ogłaszane są co cztery tygodnie w poniedziałki, zaczynając od 13 października
- Odpowiedź należy przysyłać mailem na adres:
- Odpowiedź powinna zawierać odniesienie do konkretnego źródła pisanego (książki, artykułu, wydawnictwa źródłowego) należy dołączyć zdjęcie strony tytułowej oraz konkretnej strony z rozwiązaniem zagadki
- Autorka/autor odpowiedzi powinien być uczennicą/uczniem Szkoły biorącej udział w programie. Proszę podać imię i nazwisko oraz szkołę.
- Na odpowiedzi czekamy 4 tygodnie i po ich upływie publikujemy kolejną zagadkę oraz odpowiedź.
- Jeśli nie otrzymamy poprawnej odpowiedzi po 2 tygodniach, publikujemy podpowiedź.
- Kto pierwszy ten lepszy, ale czekamy spokojnie na wszystkich i za każdą dobrą odpowiedź będą punkty.
- Przed publikacją zagadki sprawdzamy czy jest na nią odpowiedź za pomocą sztucznej inteligencji – oczywiście staramy się, żeby tak nie było. Czasami sztuczna inteligencja daje odpowiedź prawdopodobna. Należy dopytać o źródło.
ZAGADKA 13 PAŹDZIERNIKA
Kto ugościł obiadem Giuseppe Garibaldiego i jego legionistów w drodze do Rzymu w 1849 roku?
TMH zaprasza na nowy program dla zainteresowanej historią młodzieży szkół średnich CIEKAWI HISTORII.
Regulamin programu znajdziecie (po zalogowaniu się do google) tu:
https://drive.google.com/drive/folders/1Rfe8rA5hj6ufDj08OQQTHpHEtbvtEhN5?usp=sharing
Plakaty znajdziesz (po zalogowaniu się do google) tu:
https://drive.google.com/drive/folders/1UdyFalTxEje-zMlsnZRrPvJdlVzlbyek?usp=sharing
Zainteresowanych proszę o kontakt:
dr Tytus Izdebski
futurum@poczta.onet.pl